De Heggenmus is een kompakte vogel van ongeveer 14 tot 15 cm lang, met een korte staart en een ronde kop. Het verenkleed is bruinachtig met een lichtgekleurde buik, wat een goede schuilkleur in zijn omgeving biedt. Mannetjes en vrouwtjes zijn nagenoeg gelijk, hoewel mannetjes over het algemeen iets feller gekleurd zijn tijdens het broedseizoen. Jongere vogels hebben een meer vlekkerig uiterlijk en zijn minder kleurrijk. Heggenmussen kunnen verwarring veroorzaken met de Roodborst of de Winterkoning, maar zijn te herkennen aan hun minder opvallende kleuren en zang.
Heggenmussen geven de voorkeur aan schaduwrijke leefgebieden zoals dichte heggen, bosranden en struikgewas. Hun dieet bestaat voornamelijk uit insecten en zaden, wat hen helpt zowel in de lente- als in de herfstmaanden. De voortplanting vindt plaats tussen april en juli, waarbij het vrouwtje een nest bouwt in dichte vegetatie. Deze soort is sedentair in Nederland en België, met een beperkt trekgedrag; sommige vogels kunnen migreren naar het zuiden tijdens strenge winters.
In Nederland en België is de Heggenmus vrij algemeen en kan hij het hele jaar door worden waargenomen. Hij komt voor in verschillende soorten leefgebieden, van stedelijke gebieden tot plattelandsomgevingen, en is vooral zichtbaar tijdens het broedseizoen. De soort lijkt geen significante seizoensgebonden verschuiving te vertonen, hoewel ze tijdens de wintermaanden soms in grotere groepen worden gezien.
De Heggenmus heeft een beschermingsstatus die als veilig wordt beschouwd in Nederland en België. Hoewel de populatie in sommige gebieden fluctueert, vertoont de soort over het algemeen een stabiele trend. Bedreigingen zijn onder meer het verlies van habitat door verstedelijking en intensivering van de landbouw.
