Smelleken

Het Smelleken heeft een gemiddelde lengte van 27 tot 32 cm en een spanwijdte van 60 tot 75 cm. De mannetjes zijn overwegend blauwgrijs met een witte onderzijde, terwijl de vrouwtjes en jonge vogels bruin en gestreept zijn. De mannetjes zijn kleiner en lichter dan de vrouwtjes. Verwar het Smelleken niet met de grotere torenvalk, die een andere jachtstijl en voedselschema heeft. Kenmerkend voor het Smelleken zijn de scherpe snavel en het snelle, acrobatische vlieg gedrag.

Het Smelleken leeft voornamelijk in open landschappen, zoals heidevelden en landbouwgebieden, waar het gemakkelijk kan jagen. De soort is een opportunistische jager en voedt zich vooral met kleine vogels en insecten. Het Smelleken broedt in het hoge noorden, maar tijdens de winterperiode trekt het naar Nederland en België, waar het doorgaans in januari en februari aanwezig is. Het paarseizoen valt tussen maart en juli, waarbij de vogels een nest bouwen in een bestaande neststructuur of op de grond.

In Nederland en België is het Smelleken vooral te zien tijdens de wintermaanden, wanneer het op zoek gaat naar voedsel. Het is een zeldzame soort in Nederland en wordt voornamelijk waargenomen in de Waddeneilanden en rondom hun gebieden. In België komt de soort sporadisch voor, vooral in open velden en op plekken met veel ongerepte natuur. De soort is niet algemeen en kan soms moeilijk te vinden zijn.

Het Smelleken staat op de Nederlandse Rode Lijst als kwetsbaar. De populatie fluctueert, maar blijkt de laatste jaren stabiel te zijn. De belangrijkste bedreigingen zijn habitatverlies door verstedelijking en intensieve landbouw, wat de beschikbare jachtgebieden voor deze roofvogel vermindert. Daarnaast vormt het klimaatverandering een potentieel risico voor hun broedgebieden.