De Zwarte kraai is een grote vogel, met een lengte van 44 tot 51 cm en een spanwijdte van 84 tot 100 cm. Hij heeft een volledig zwart verenkleed, met een glanzende uitstraling. Man en vrouw zijn vrijwel niet van elkaar te onderscheiden, terwijl jonge vogels vaak een minder glanzend verenkleed hebben en wat bruinachtige tinten vertonen. De Zwarte kraai kan verward worden met de Roek, die een iets langere en meer afgeronde staart heeft, en de Kauw, die een grijsere kleur heeft op zijn nek en buik.
Zwarte kraaien zijn veelzijdige vogels die vooral te vinden zijn in open bossen, landbouwgrond en stedelijke gebieden. Ze zijn omnivoren en hun dieet omvat insecten, zaden, fruit en soms ook aas. Het paarseizoen begint meestal in het vroege voorjaar: ze bouwen stevige nesten in bomen of op gebouwen. Het vrouwtje legt meestal 3 tot 6 eieren, die na ongeveer 18 dagen uitkomen. Zwarte kraaien zijn over het algemeen standvogels, maar kunnen in sommige gevallen kleine afstanden migreren.
In Nederland en België zijn Zwarte kraaien vrij algemeen en kunnen ze het hele jaar door worden waargenomen. Ze zijn te vinden in vrijwel alle provincies, vooral in de buurt van landbouwgebieden en bosranden. Tijdens de broedperiode, van maart tot juli, zijn ze actiever en beter te observeren, maar ook buiten deze periode blijven ze vaak in de buurt van menselijke nederzettingen. Hun populatie is de laatste jaren stabiel gebleven.
De Zwarte kraai is momenteel niet bedreigd en heeft een beschermde status onder de Wet natuurbescherming in Nederland. De populaties in zowel Nederland als België zijn redelijk stabiel. Desondanks zijn er lokale variaties welke veroorzaakt kunnen worden door landbouwpraktijken en veranderingen in habitat. Verdere bedreigingen zijn onbekend.