Certhia brachydactyla
De Boomkruiper is een kleine vogel van ongeveer 12 tot 13 cm lang en weegt gemiddeld 8 tot 12 gram. Zijn verenkleed heeft een bruine kleur met witte en zwarte strepen, wat zorgt voor een uitstekende camouflagemogelijkheid. De volwassen man en vrouw zijn moeilijk van elkaar te onderscheiden, en jonge vogels lijken op volwassen exemplaren maar hebben iets minder uitgesproken kleuren. De Boomkruiper kan verwarring oproepen met de kleinere en lichtere Vink of de meer algemene Huiszanger, maar de klimmende manier van bewegen langs boomstammen is uniek voor deze soort.
De Boomkruiper is voornamelijk te vinden in gemengde loof- en naaldbossen, maar ook in parken en tuinen met voldoende bomen. Hij voedt zich vooral met insecten, spinnen en hun larven die hij onder de schors van bomen vindt. De voortplantingsperiode loopt van april tot juli, wanneer het paar een nest maakt in boomholtes of tussen schors. De Boomkruiper is over het algemeen een standvogel, maar kan lokaal bewegen op zoek naar voedsel en geschikt nestgebied.
In Nederland is de Boomkruiper een algemene soort in bossen en parken met oude bomen. Hij is het hele jaar door aanwezig, maar tijdens de wintermaanden kunnen ze in kleinere aantallen worden gezien. In België komt de Boomkruiper ook veel voor, met een soortgelijke spreiding in bossen en groenvoorzieningen. Door de aanpassing aan beboste gebieden is de Boomkruiper goed ingeburgerd in beide landen.
De Boomkruiper staat momenteel niet op de bedreigde soortenlijst en heeft een stabiele populatie in Nederland en België. De soort profiteert van het behoud van oude bossen en het behoud van diversiteit in het bos. Bedreigingen kunnen voortkomen uit intensieve bosbouw en het verlies van geschikte nestplaatsen, maar concrete cijfers of trends zijn niet beschikbaar.